Hareket grafiklerini okumak

Hareket konusunda soruların önemli bir kısmı grafik üzerinden geliyor ve bu sorular hesap istemiyor; grafiği doğru okumanı istiyor. Karıştırılan şey, hangi grafikte neye bakılacağı.

Üç grafik, üç okuma

• Konum-zaman grafiği: Eğim hızı verir. Eğim sıfırsa cisim duruyordur, eğim negatifse ters yönde gidiyordur.
• Hız-zaman grafiği: Eğim ivmeyi verir, altındaki alan yer değiştirmeyi verir. Alan eksende aşağıdaysa yer değiştirme negatiftir.
• İvme-zaman grafiği: Altındaki alan hız değişimini verir.

Bu üç satır, grafik sorularının neredeyse tamamını kapsıyor.

Yol mu, yer değiştirme mi?

Hız-zaman grafiğinde alan, yer değiştirmedir. Alınan yolu istiyorsa, eksenin altında kalan alanları da pozitif sayarak toplarsın. Bu ayrım, en çok puan kaybettiren yerlerden biri; soruda "yol" mu "yer değiştirme" mi geçtiğine dikkat et.

Dönüm noktaları

Hız-zaman grafiğinde eğrinin ekseni kestiği an, cismin yön değiştirdiği andır. Konum-zaman grafiğinde ise eğimin işaret değiştirdiği nokta aynı şeyi söyler. Cismin başlangıç noktasına ne zaman döndüğü sorulduğunda, toplam alanın sıfır olduğu ana bakarsın.

Grafiği grafiğe çevirmek

Verilen konum-zaman grafiğinden hız-zaman grafiğini çizmeni isteyen sorular sık geliyor. Burada işlem yok, yalnızca eğim okuma var: düz doğru sabit hız, kırık çizgi ani hız değişimi, eğri değişen hız demek.

Hareket konusunun föy ve videoları 9. sınıf bölümünde.